قهرمان ميرزا عين السلطنه
مقدمه 14
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
نوشتههاى جرايد و بيانيههاى گروههاى سياسى بازگوكنندهء حالات اجتماعى است مانند آنچه در صفحات 6765 و 6777 ديده مىشود . تغييراتى كه در لباس خانمها ( ص 6832 ) و بزك آنها ( ص 6863 ) روى داده بود از نكتههايى است كه توجه مؤلف را هماره جلب مىكرده است . مؤلف به نقل مباحث مربوط به آداب و رسوم و عقايد هميشه علاقه داشت و در اين جلد هم اطلاعات خوبى دربارهء « حناى بخت » ( ص 7010 ) آورده است كما اينكه نسبت به ابنيهء تهران - از جمله مسجد جامع - تازگيهاى ناشنيده در اختيارمان مىگذارد ( صفحهء 6994 ) . - يكى از افرادى كه اطلاعات خوبى دربارهء او در اين مجموعه ديده مىشود - شايد در منابع ديگر نباشد - آقا محمد جواد گنجهاى است . اين شخص از مهاجرين قفقازى است . با مؤلف خويشى داشت و با سردار سپه همنشينى و همسايگى . باغ ييلاقيش با سعدآباد همسايه بوده است . مؤلف ضمن مطالبى كه راجع به احوال آقا محمد جواد مىآورد طرز گسترده شدن سعدآباد را وصف مىكند و من جمله دربارهء تپهء على خان ( ص 7410 ) و نحوهء تملك سردار سپه آنجا را ذكرى مىآورد . آنچه دربارهء آقا محمد جواد آورده در صفحات 6939 ، 7076 ، 7077 ، 70 - 7169 ، 76 - 7175 ، 7215 ، 7309 ، 7312 ، 7444 مندرج است . - عكس بيانيهها ، اعلاميهها ، فوقالعاده و اسناد متعددى در اين مجلد ضميمه است كه اغلب ممكن است در جاى ديگر موجود نباشد . پس از اين حيث واجد ارزشمندى خاص است . - متن چند مقاله از جرايد نقل شده است كه ما همه را به صورت پيوست در پايان آوردهايم . حتى متن تمام مندرجات روزنامهء قرن بيستم را براى آنكه به آسانى بتوان خواند در قسمت پيوستها نقل كردهايم . عكس آن را هم آوردهايم تا اصالت روزنامهاى كه بسيار كمياب است بر جاى خود محفوظ باشد . ضمنا گفته شود ، از اينكه بالاجبار مقالهء حاوى بىادبيهاى مخصوص آن روزگار در مورد مرحوم استاد و شاعر نامور محمد تقى ملك الشعراى بهار نقل شده است ، نارضائى خود را ابراز ميداريم . اين مجلّد را به اجمال مربوط به مراسم تاجگذارى ختم كرديم تا پس از آن مطالب خاص دوران پادشاهى رضا شاه پهلوى در مجلّدى مستقل - جلد دهم - گفته آيد . بطور خلاصه ، در اين جلد اخبار وقايع و حوادثى را كه از ايام زمزمهء جمهورى شروع شد و به تغيير سلطنت منجر شد ( يعنى از اسفند 1302 تا تاجگذارى رضا شاه در اردىبهشت 1305 ) خواهيد خواند . اين اخبار و شايعات و نقل جرايد مربوط مىشود به